Prostat için hangi tahlil yapılmalı

Prostat kanseri ve PSA seviyesi

En kısa tanımı ile PSA nedir sorusuna verilebilecek cevap olarak, sadece prostat hücreleri tarafından üretilen bir proteindir ve prostat spesifik antijen olarak adlandırılır. PSA spermin sıvılaşmasını sağlayan bir enzimdir. PSA seviyesi basit bir kan testi ile ölçülebilir ve bu ölçüm ile birlikte prostat kanserinin erken dönemde saptanmasına yardımcı olabilen bir işlemdir.

Prostat kanseri başta olmak üzere diğer birçok prostat hastalığı kandaki PSA seviyesinin yükselmesine sebep olmaktadır. Prostat hastalığının kötü huylu bir prostat hastalığı olup olmadığının anlaşılması için yapılan yardımcı kan testleri vasıtası ile gereksiz biyopsilerin yapılmasını da engellemektedir.

Diğer tüm kanser türlerinde olduğu gibi prostat kanserinin de başarılı bir şekilde tedavi edilebilmesi için erken tanı çok büyük önem taşımaktadır. Erken tanı her zaman hayat kurtarır.

Yaş ilerledikçe ortaya çıkan benign prostat hiperplazisi (BPH) yani iyi huylu prostat büyümesi ile prostat kanserinin sağlıklı bir şekilde ayırt edilebilmesi ve uygulanacak tedavinin doğru planlanması için Prostat Spesifik Antijen yani diğer bilinen adı ile PSA önemli bir belirleyici unsurdur. Unutulmamalıdır ki, kanser tanısı konulan hastaların yaklaşık %20’sinde PSA değerinin yüksek olmadığı da bilinen bir gerçektir. Bu nedenden dolayı yapılabilecek yardımcı testler ve tanı yöntemlerine de bu aşamada başvurmak gerekebiliyor.

 

PSA Nedir?

Prostat spesifik antijen (PSA) nedir?

Kısaca PSA da denen prostat spesifik antijen, prostat kanserinin erken dönemde tanısının konulması, evrelemesi ve hastalığın izleminde önemli bir belirleyicidir. PSA, prostat kanserinin tanısı için yaygın olarak kullanılmasının yanı sıra prostat kanseri riskini de PSA değeri göstermektedir. Fakat dezavantaj olarak spesifikliği düşüktür.

PSA, prostatın asinilerini ve kanallarını çepeçevre döşeyen hücrelerden salgılanır. Öte yandan PSA büyük oranda sadece prostat organına özgü özel bir enzimdir fakat bu PSA enzimi çok düşük miktarlarda olsa pankreas ve tükürük bezlerinden de salgılanır. PSA enziminin spermdeki konsantrasyonu, kandaki oranının milyon katı kadardır.

PSA enzimi prostatik hücrelerin ve bazal membranın bütünlüğünün bozulması sonucu olarak kan dolaşımına girer. Kana bu şekilde PSA geçişinin olması prostatın normal yapısını bozan hem iyi huylu hastalıklarında hem de prostat kanseri vakalarında görülebilmektedir.

PSA testi yaptırmak için doğru yaş seviyesinde olmak gerekir ve bunun yanında kişinin genetik yatkınlığına göre testin yapılış aralıkları belirleyici bir etkendir. Buna ek olarak ayrıca ailesinde herhangi bir prostat kanseri geçmişi olmayan 50 yaş üstündeki erkeklerin PSA testini mutlaka yılda bir kez de olsa yaptırması gerekmektedir.

PSA, serin proteaz aktivitesinde olup, prostat duktal epitel ve asinilerinden salgılanır.

PSA’nın iyi huylu prostat büyümesi (BPH) ‘inde geçiş bölgesi kısmında ve tümörler de ise tümörün en fazla gelişim gösterdiği çevresel bölgede daha fazla üretildiği gösterilmiştir.

PSA, Kanserli dokuda daha az üretilmesine rağmen anatomik yapı bozulduğundan dolayı asinilerden kana daha kolay karıştığı ve bu sebeple kandaki düzeyinin arttığı gösterilmiştir.

PSA Nedir

PSA Nedir

PSA yüksekliği nedir ve ne anlama gelir?

Prostat dokusu ve meni içerisinde çok yoğun miktarlarda bulunan PSA (Prostat Spesifik Antijen) kana çok az bir oranda salınır. BPH adı verilen ve iyi huylu prostat büyümesi olarak da bilinen prostat büyümesinde, prostat büyüdükçe PSA‘nın da kan değeri aşırı kaçmayacak şekilde yeterli miktarlarda artış gösterir. Fakat anormal PSA artışlarında şu durumlara rastlanabilmektedir;

 

PSA üst eşik değerleri yaşa göre şu şekildedir;

  • 40 – 50 yaş : 2,5 ng/ml
  • 50 – 60 yaş : 3,5 ng/ml
  • 60 – 70 yaş : 4,5 ng/ml
  • 70 üzeri: 6,5 ng/ml